Związani z ziemia gołuchowską

Andrzejewicz Antoni

(1837 - 1907), biskup, sufragan gnieźnieński

Urodzony 21 maja w Kotowiecku pod Pleszewem, syn ekonoma Jana i Klementyny z Janiszewskich. Pierwsze nauki pobierał w Jedlcu i Gołuchowie, po czym ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Teologię studiował w seminarium Duchownym w Poznaniu i w Gnieźnie, przyjmując święcenia 8 lipca 1860r.Wikariusz w Trzemesznie (do 1865r.) i w parafii św. Wawrzyńca w Gnieźnie (1865-67). W tym czasie wyróżniał się jako kaznodzieja. W latach 1867 - 75 był subregensem i profesorem seminarium gnieźnieńskiego. W okresie kulturkampfu brał żywy udział w życiu polskim, zwłaszcza w ruchu wyborczym. Jako członek Komitetu Wyborczego powiatu gnieźnieńskiego zabierał głos na wiecach, głównie w Gnieźnie. W 1883r. przemawiał tam na wiecu z okazji 200 - lecia odsieczy wiedeńskiej. Prowadził w Gnieźnie bibliotekę Towarzystwa Czytelni Ludowych. Należał do Towarzystwa Piusa, wspierającego księży pozbawionych posad. W 1886r. mianowany kanonikiem gnieźnieńskim i regensem otwartego tam na nowo seminarium. 23 sierpnia1890r. otrzymał nominację na biskupa sufragana gnieźnieńskiego. Przez długie lata członek Towarzystwa Pomocy Naukowej. Udzielał wsparcia młodzieży kształcącej się. Założył w Gnieźnie i uposażył Dom Sierot, powołał też Bractwo Matek Chrześcijańskich. W 1897r. ufundował w Żninie dom parafialny.
Zmarł nagle w czasie wizytacji 15 września 1907r.
(Hieronim Szatkowski, Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Baranowska Agnieszka

(1819 - 1890), autorka dramatyczna, poetka

Urodzona 16 kwietnia 1819r. w Gostkowie pod Łęczycą w ziemiańskiej rodzinie Lipskich. Od 1825r. zamieszkiwała w Wielkim Księstwie Poznańskim. Po śmierci męża Stanisława Baranowskiego, oficera powstania listopadowego, właściciela Marszewa sama zarządzała majątkiem. Utrzymywała kontakty z literatami - emigrantami, gościła ich w swoim dworku (Karol Baliński, Teofil Lenartowicz, Franciszek Mickiewicz), współpracowała z przebywającym w Broniszewicach Ewerystem Estkowskim. Jej córka Aniela była żoną Edmunda Taczanowskiego. Okresowo przebywała też w Broniszewicach. Wielokrotnie firmowała imprezy kulturalne środowiska pleszewskiego (tamtejszego Kasyna i Koła Towarzyskiego), współpracując z jego animatorami: Florentynem Lisieckim, małżeństwem Zabłockich (Pleszew), Teodorem Mukułowskim (Kotlin). Uczestniczyła w wielu przedsięwzięciach charytatywnych (Towarzystwo Pomocy Naukowej dla dziewcząt, wycieczki dla dzieci szkół pleszewskich w Marszewie), organizowała bale i imprezy kulturalne (teatr amatorski, koncerty). Jest autorką kilku sztuk, które wystawił w Pleszewie teatr zawodowy i amatorski (najprawdopodobniej z inspiracji Stanisława Sczanieckiego z Karmina), m.in. "Starosty kościańskiego". W opinii współczesnych uchodziła za "utalentowaną i zacną obywatelkę i matronę powiatu pleszewskiego". Napisała wiele popularnych wierszy m.in. poświęconych A. Mickiewiczowi. Jej pióra są też dramaty "Starżowie", "Dramat z pierwszych chwil dziejowych Polski" (1880), "Zamek w Gołuchowie" (wystawiony w 1904r.). Utwory swe drukowała przeważnie w prasie kobiecej ("Lechu", "Dwutygodniku dla Kobiet"), eksponując tematykę patriotyczną . W swej twórczości często wykorzystywała wątki z podań i legend wielkopolskich.
Zmarła 15 grudnia 1890r. w Poznaniu.
(Magdalena Piotrowska, Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Czartoryski Witold Kazimierz

(1876 - 1911), podróżnik, lingwista, kolekcjoner

Urodził się 10 marca 1876r. Człowiek o niezwykle starannym wykształceniu, podróżnik, lingwista, a przede wszystkim zbieracz książek. Zgromadził księgozbiór liczący 25 tysięcy tomów, które zamierzał przekazać do użytku publicznego. Ordynację Czartoryskich przejął po śmierci Izabeli w listopadzie 1900r. Doceniając ogrom, rangę kolekcji dzieł sztuki sprawował nad nią pieczołowitą opiekę powiększając zbiory o zabytki kultur starożytnych. Nie zdążył zrealizować wielu zamierzeń.
Zmarł 26 października 1911r. w wieku 35 lat. Krótko przed śmiercią ufundował grupę rzeźbiarską przy kościele parafialnym w Gołuchowie.
(Michał Kowalski, Wieści z Gołuchowa nr 12, październik 1990r.)

 

Czartoryski Adam Ludwik

(1872 - 1937), polityk, kolekcjoner, patriota

Urodził się 15 listopada 1872r.. polityk, zbieracz książek, wielki patriota. Prezes Biblioteki Polskiej i Towarzystwa Literacko - Artystycznego w Paryżu. Wspomagał finansowo wiele tego typu instytucji. Prezes Komitetu Plebiscytowego na Warmii i Mazurach. W 1925r. ofiarował zbiory bibliofilskie zgromadzone przez Witolda Kazimierza Bibliotece Lwowskiej. Opiekun biblioteki rodzinnej i Muzeum w Krakowie. Gołuchowską ordynację przejął po śmierci brata Witolda Kazimierza i zarządzał nią przez 25 lat. Uważa się, że to właśnie on spowodował , że zamek zaczął funkcjonować bardziej jako muzeum a nie rezydencja. W okresie pobytu w Gołuchowie zamieszkiwał wraz z rodziną przede wszystkim w "oficynie". Niezwykle starannie przestrzegał wszelkich zaleceń statutu Ordynacji. Od czasu przejęcia przez niego rządów muzeum stało się dostępne bezpłatnie aż przez 5 miesięcy w roku - od maja do października. W 1912r. zatrudnił znakomitego muzealnika dr Nikodema Pajzderskiego. Kosztem Ordynacji trzykrotnie w latach 1913, 1928 i 1929 wydany został popularny "Przewodnik po muzeum w Gołuchowie" autorstwa Pajzderskiego. Na jego zaproszenie w Gołuchowie gościli wybitni naukowcy. W 1937r. opiekę nad muzeum przejęła jego żona Ludwika z Krasińskich Czartoryska.
Zmarł 26 czerwca 1937r.
(Michał Kowalski, Wieści z Gołuchowa nr 12, październik 1990r.)

 

Izabela z Czartoryskich - Działyńska

(1830 - 1899), mecenas kultury

Urodziła się w 1830r. w Warszawie. Była córką Adama Jerzego i księżniczki Anny Sapieżanki . Miała 3 lata, gdy Adam Czartoryski wraz ze swoją rodziną osiadł na emigracji w Paryżu. Otrzymała staranne wykształcenie (również artystyczne). W 1857r. wyszła za mąż za Jana Działyńskiego. Po przybyciu do Gołuchowa zaczyna tworzyć na naszej ziemi piękne, na europejskim poziomie postawione, muzeum. Całą kolekcjonerską passę kierowała ku zamkowi w Gołuchowie i stworzeniu w Polsce wspaniałego muzeum sztuki europejskiej. A przecież mogła zakupić jakiś zamek we Francji, tak jak to zrobili Braniccy nabywając zamek Montresor. Jej pasja zbieracka była żywiołowa. Była zbieraczem, któremu kolekcjonerstwo przesłania cały świat, który w zbieractwie znajduje radość i sens życia, dla którego wszystko inne może nie istnieć. Tę pasję odziedziczyła po swej babce - Izabeli z Flemingów Czartoryskiej. Ten wzór do naśladowania wpoiła jej opiekująca się nią Maria Wirtenberska - córka Izabeli z Flemingów. Dlatego też zaczyna już bardzo wcześnie zbierać grafiki, m.in. Płońskiego i Norbina. Zgromadziła wspaniały zbiór wszelkiego rodzaju rycin dotyczących Tadeusza Kościuszki. W kolekcji znajdowały się ryciny Wita Stwosza przedstawiające "Madonnę z granatem"., wspaniała teka tzw. "Kleinmeistrów" niemieckich, rycina Rembranta "Mały Polak". Historia kolekcji zna oczywiście przykłady zbierania z pobudek czysto egoistycznych, a mianowicie dla samej satysfakcji posiadania czy dogadzania swoim ambicjom. W każdym razie zbiory gołuchowskie zawsze były przeznaczone do oglądania. Już w 1893r. w statucie ustanowionym przez Izabelę Działyńską zagwarantowana była publiczna dostępność zamku i jego zbiorów. Zbiory te były też rzeczywiście oglądane. Świadczy o tym zachowana księga zwiedzających. Program Izabeli był więc bardzo precyzyjnie i jasno nakreślony - chodziło o stworzenie zespołu wnętrz wypełnionych arcydziełami starożytnymi, średniowiecznymi i renesansowymi. Wnętrza te miały mieć charakter zamków z czasów Franciszka I z tym jednak, że miały wyraźnie zaakcentować przynależność polską. Działyńska zakupiła bowiem do tego muzeum takie obrazy jak najcenniejszy portret T. Kościuszki namalowany przez J. Grassiego, portret króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (koronacyjny) zakupiony od Czarneckich z Dobrzycy, portret rodziców króla Stanisława Poniatowskiego malowany przez B.A. Bacciarellego. Polski charakter zamku podkreślały również liczne i piękne portrety sarmackie, m.in. jeden z najładniejszych tego gatunku jakim jest portret Jana Sobieskiego. To dzięki Izabeli powstał zespół architektoniczny - dzieło interesujące jako dokument XIX wiecznych koncepcji artystycznych i konserwatorskich, który spowodował, że już przed wojną był obok Muzeum Czartoryskich w Krakowie jedynym muzeum, o którym mówiło się w świecie.
Zmarła w 1899r. w Paryżu. Spoczywa w kaplicy w parku gołuchowskim.
(Danuta Marek, Wieści z Gołuchowa nr 13, listopad 1990r.)

 

Działyński Jan Kanty

(1829 - 1880), ziemianin, działacz niepodległościowy, kulturalny i społeczny

Urodzony w Kórniku 28 września 1829r. był jedynym synem znanego powstańca oraz działacza kulturalnego i społecznego Adama Tytusa działyńskiego i Gryzeldy Celestyny z domu Zamojskich. W 1849 r. ukończył poznańskie gimnazjum św. Marii Magdaleny, a następnie odbył obowiązkową służbę w wojsku pruskim. Studiował na wydziale filozoficznym uniwersytetu i w Akademii Budownictwa w Berlinie, a od 1851r. matematykę w Paryżu . Po ślubie z Izabelą Czartoryską zamieszkał w zakupionym dlań przez ojca Gołuchowie, gdzie zaczął gromadzić dzieła sztuki, przekazane później wraz z całym majątkiem żonie. Po śmierci ojca w maju 1861r. objął w posiadanie dobra kórnickie wraz z zamkiem i pałacem w Poznaniu. Podjął wtedy naukowe dzieło ojca publikując teksty źródłowe i gromadząc zbiory biblioteczne. W 1861r. rozpoczął działalność parlamentarną w Kole Polskim, a następnie podróżował na Bliski Wschód. Po powrocie w 1863r. aktywnie włączył się w akcję pomocy powstańcom styczniowym. Przez Rząd Narodowy był mianowany organizatorem sił zbrojnych narodowych w zaborze pruskim. Stanął na czele komitetu pomocy powstańcom. W kwietniu 1863r. został zdekonspirowany przez policję pruską i aby uniknąć aresztowania dołączył do oddziału E. Taczanowskiego. Walczył pod Kołem (6 maja) oraz Ignacewem (8 maja 1863r.) wobec objęcia majątku sekwestrem po klęsce powstania udał się do Paryża, skąd nadal kontrolował akcję pomocy walczącemu Królestwu, a ponadto, mając zamkniętą drogę powrotu do kraju, aktywnie zajmował się popieraniem polskiej działalności naukowej i wydawniczej na emigracji. W grudniu 1864r. został w Berlinie zaocznie skazany na karę śmierci. W 1868r. wyrok jednak złagodzono a następnie umorzono i w roku następnym wrócił do Kórnika. Odtąd jego działalność skoncentrowała się przede wszystkim na kompletowaniu biblioteki oraz publikowaniu źródeł historycznych, m.in. "Aktów Tomicjanów", zbiorów praw, tragedii autorów klasycznych. W pracy tej ściśle współpracował z kręgami paryskimi. Należał do wielu towarzystw naukowych i charytatywnych, m.in. do Towarzystwa Naukowej Pomocy. Był redaktorem Roczników Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Kontynuował rozbudowę arboretum kórnickiego. Od strony politycznej unikał angażowania się z którymś ze stronnictw i nie brał udziału w sporach polskiej emigracji. Od 1867r. był żonaty z Izabelą, córką ks. Adama Jerzego Czartoryskiego. Potomstwa nie zostawił.
Zmarł 30 marca 1880r. w Kórniku. Spoczywa tamże w mauzoleum rodzinnym.
(Marek Rezner, Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Kubaszewski Adam

(1847 - 1927), ogrodnik i architekt

Urodził się 30 grudnia 1847r. w Jurkowie w Wielkopolsce. W 1864r. rozpoczął naukę ogrodnictwa w Turwi - majątku Dezyderego Chłapowskiego, pod okiem ogrodnika Seidla z warszawskiego Ogrodu Botanicznego.W następnych latach odbył praktyki we Wrocławiu, Berlinie i Hamburgu. W czasie służby wojskowej, jako piechur garnizonu ostrowskiego , w maju 1870r. po raz pierwszy przybył do Gołuchowa pragnąc zobaczyć ruiny zamku Leszczyńskiech. Wizyta ta wywarła na nim niezwykle silne wrażenie. Po latach tak wspominał jej zakończenie: "Żegnałem z uczuciem zadowolenia tajemnicze ruiny zamku(...). Żegnałem (...) nie mogąc oprzeć się pewnemu przeczuciu, że kiedyś tu powrócę". Przeczucie z 1870r. spełniło się w 1876r. kiedy to podjął pracę w Gołuchowie. Został głównym ogrodnikiem Izabeli działyńskiej. Podjął się niezwykle trudnego zadania rozplanowania całego obszaru parku gołuchowskiego. Działalność związana z jego tworzeniem miała objąć rozległe tereny na zachód i północ od zamku. Żmudne prace trwały w ciągu pierwszych kilkunastu lat pobytu Kubaszewskiego w Gołuchowie. Scalenie terenów leżących w dolinie rzeki Ciemnej, przesuwanie dróg, likwidacja zabudowań wiejskich, godzenie całego, liczącego ponad 130 ha obszaru płotami, regulacja dróg parkowych i przede wszystkim nasadzenia dziesiątków tysięcy drzew, krzewów oraz późniejsza opieka nad nimi - oto gigantyczna praca ogrodnika i kierowanego przez niego zespołu. Efekty działalności Kubaszewskiego wysoko oceniono już pod koniec XIXw. A dzisiejsi fachowcy uważają, że park gołuchowski zaliczany jest do największych i najbogatszych ogrodów dendrologicznych w Polsce. Jednocześnie park o wybitnych walorach krajobrazowych powstać mógł jedynie dzięki niezwykłym zdolnościom i wyobraźni architekta - ogrodnika A. Kubaszewskiego realizującego tendencje reprezentowane przez Jana i Izabelę Działyńskich. W ciągu lat pracy w Gołuchowie Kubaszewski starał się pogłębiać swoje umiejętności fachowe. Często wyjeżdżał zagranicę w celu poznania najwspanialszych parków w Europie. Wiele pisał. Kilkanaście artykułów poświęcił nie tylko uprawom parkowym lecz także ogrodnictwu i sadownictwu. Pozostawił po sobie niezwykle ciekawe rękopisy, które są prawdziwą kopalnią wiedzy o historii parku gołuchowskiego o jego tworzeniu skrupulatnie opisanym z dnia na dzień, z roku na rok. Zapiski te dotyczą jednak nie tylko spraw parku. Kronikarskie zacięcie popchnęło go w kierunku opisywania historii Gołuchowa. Odnotowywał wszystkie dane z historii wsi i zamku jakie udało się odnaleźć. Komentował je, na bieżąco notował wszystko co działo się wokół zamku.
Zmarł 5 lutego 1927r. Wraz z żoną spoczywa na cmentarzu parafialnym w Gołuchowie.
(Michał Kowalski, Wieści w Gołuchowa nr 11, wrzesień 1990r.)

 

Leszczyński Rafał - Herbu Wieniawa

(1526/27 - 1592), wojewoda brzeski, działacz reformacyjny i egzekucyjny, dziedzic Gołuchowa

Syn podkomorzego kaliskiego Jana, dziedzica Przygodzic i Gołuchowa i Marii de Marcellanges. Kształcił się na Śląsku. Był jednym z przywódców ruchu egzekucyjnego. Protektor braci czeskich, korespondował z Melanchotonem. W 1555r. brał udział w synodzie w Gołuchowie, gdzie ufundował zbór. Polityk, zwolennik orientacji proaustriackiej w Wielkopolsce. Popularny wśród szlachty - witał Henryka Walezego w Kaliszu. Od 1567r. szafarz województwa kaliskiego. Należał do najbogatszych ludzi w Wielkopolsce (posiadłości w okolicach Gołuchowa, dobra międzyborskie koło Sycowa). Przed 1560r. wzniósł zamek obronny w Gołuchowie. Z dwu małżeństw miał czterech synów i cztery córki.
Zmarł w 1592r. w Gołuchowie. Pochowany w zborze gołuchowskim.
(Red. Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Mrowiński Walerian

(1832 - 1901), agronom, publicysta, powstaniec, jezuita, pisarz religijny

Urodzony 11 grudnia 1832r. w Górze k. Śremu. Syn Jakuba i Franciszki z Dembińskich. W latach 1853 - 55 studiował nauki techniczne i agronomiczne na uniwersytecie w Berlinie. Potem był rządcą w Majątkach Działyńskich (1855 - 60 ) w Gołuchowie, Błażejewie i Dziećmierowie. Następnie studiował w Akademii Rolniczej w Prószkowie koło Opola (1860 - 61 ). Będąc rządcą majątku Mełżyńskich w Gościeszynie (1862 - 67 ) publikował artykuły na łamach "Ziemianina". W Grudniu 1866r. wszedł do redakcji czasopisma. Współuczestniczył też w założeniu i pracach Towarzystwa Popierania Urzędników Gospodarczych Wielkiego Księstwa Poznańskiego oraz różnych towarzystwach rolniczych. Brał udział w powstaniu styczniowym. 19 października 1867r. wstąpił do jezuitów w starej wsi. W zakonie studiował w Krakowie, następnie w Laval we Francji. Święcenia kapłańskie otrzymał w Tarnowie. Pracował jako kapłan w Krakowie, Lwowie, Starej Wsi, Nowym Sączu, Czerniowcach i na Bukowinie. W 1882r. podając się za kupca dwukrotnie wyjeżdżał na teren zaboru rosyjskiego aby potajemnie sprawować posługę kapłańską wśród prześladowanych przez carat unitów podlaskich. Podejmował też wyprawy duszpasterskie do polskich robotników w Hamburgu, Bremie, Hannowerze, Westfalii i Saksonii . Opracował "Przewodnik dla polskich robotników w Niemczech" (1892). Poza tym opublikował około 20 popularnych książek i broszur religijnych: "Miesiąc czerwiec poświęcony Sercu Pana Jezusa" (1877), "Miesiąc maj poświęcony czci Najświętszej Marii Panny" (1898), "Żywot Pana naszego Jezusa Chrystusa według czterech Ewangelistów" (1899). Najcenniejszą jego pracą jest książka "O czci Matki Bożej w Polsce" (1886).
Zmarł w Czerniowcach 27 stycznia 1901r.
(Felicjan Paluszkiewicz,Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Niemojowski Jan Nepomucen

(1803 - 1873), ziemianin, działacz społeczno - polityczny, pamiętnikarz

Urodzony 4 maja 1803r. w Śliwnikach jako syn Makarego i Ewy z Pruskich. Ukończył szkołę wojewódzką w Kaliszu. Studiował nauki prawne w Berlinie. Krótki czas gospodarował w Jedlcu, następnie w Śliwnikach. Będąc bratankiem Bonawentury i Wincentego Niemojowskich uczestniczył w zjazdach Towarzystwa Czytelnego (Przystajnia, Marchwacz) z kręgu opozycji kaliszan, skąd najprawdopodobniej nabyte doświadczenia wykorzystał we współtworzonym "Patriarchacie" a później w Kasynie Raszkowskim. W 1827r. aresztowany przez władze carskiej relegowany do Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Powstanie listopadowe rozpoczął w pułku jazdy kaliskiej. Po powrocie aresztowany przez władze pruskie, skazany na śmierć, został jednak ułaskawiony. Odbywał karę więzienia w Grudziądzu. Na terenie południowej Wielkopolski zaangażował się niemal we wszystkie legalne i nielegalne działania polskiej społeczności. Współpracował także z Kasynem Gostyńskim i Towarzystwem Przyjaciół Nauk w poznaniu. Był "deputatem" do sejmu pruskiego i prowincjonalnego. Utrzymywał osobiste kontakty z emigracją (Mierosławski, Ordęga, Heltman, Mickiewicz, Słowacki, Rzewuski). Wzorowy gospodarz (hodowla koni), nie stroniący także od kulturalnego mecenatu. Z przekonania demokrata. Mimo konfliktowego charakteru niezwykle czynny w życiu społecznym okolicy. Dzięki szerokim kontaktom towarzyskim (...) niezwykle aktywny w pracach organicznych na terenie powiatu odolanowskiego. Zaangażowany w wydarzenia 1846r. wykorzystywał swe kontakty z klubami demokratycznymi Wrocławia i Berlina. W 1848r. stał się obok Lipskiego animatorem ruchu Wiosny Ludów na terenie Odolanowskiego. Działał w raszkowskiej Lidze Polskiej. Wydał "Do bractwa Ligi Polskiej odolanowskiego powiatu", gdzie wyłożył swój krytyczny stosunek wobec poglądu tego stowarzyszenia na kwestię chłopską. (...) czynny był w komitecie budowy pomnika S.Klonowica w Sulmierzycach. Wspomagał weteranów powstania listopadowego organizując dla nich w Śliwnikach zjazdy. Inicjował i przeprowadzał patriotyczno - religijne pielgrzymki różnych stanów z południowej Wielkopolski do Lądu (1861). Stale demonstrował swój patriotyzm przez co narażał się na ingerencje policji i sądu pruskiego. W czasie powstania styczniowego zorganizował w Śliwnikach tajny arsenał broni zaopatrując oddział generała Taczanowskiego. W końcu lat pięćdziesiątych rzecznik zjednoczenia towarzystw rolniczych w tzw. OOP (Odolanowsko - Ostrzeszowsko - Pleszewskie Towarzystwo Rolnicze) razem z Działyńskim (Gołuchów), Sczanieckim (Karmin) i Lisieckim (Pleszew). Małżeństwo z Joanną Ponińską było bezdzietne, wychowało dwu synowców.
Zmarł 18 kwietnia 1873r. w Śliwnikach. Uroczystości pogrzebowe w Skalmierzycach były potriotyczną manifestacją różnych stanów.
(Piotr Molenda, Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Rafał z Gołuchowa

Zm. 1442/43.Podkomorzy kaliski, starosta generalny Wielkopolski.

Syn Iwana z Obichowa i Gołuchowa herbu Wieniawa. Młodość spędził na Rusi. W 1436r. otrzymał urząd podkomorzego kaliskiego i starosty generalnego Wielkopolski. Zbliżony do króla Władysława III. Po ojcu odziedziczył Gołuchów i kilka sąsiednich wsi, uzyskał prawa miejskie dla Przygodzic. Był także właścicielem wsi w Ostrzeszowskiem i okolicznych powiatach. Uważa się go za fundatora obrazu Matki Boskiej "ab igne" w kolegiacie kaliskiej, zabytku wielkopolskiego malarstwa gotyckiego (tu jego konterfekt jako donatora).
Zmarł przed 13 lutego 1443r. Z pierwszą żoną (prawdopodobnie Katarzyną herbu Doliwa) miał syna Iwana, sędziego ziemskiego kaliskiego, z drugą - Elżbietą, trzech synów.
(Red. Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Zakrzewski Konstanty

(1811 - 1884), pisarz, działacz kulturalny, powstaniec

Urodzony 11 lutego 1811r. w Gutowie (dawny Powiat pleszewski) w majątku rodziców - Pawła i Katarzyny z Rembowskich. Nauki pobierał w Kaliszu, później w Warszawie, gdzie podjął studia na uniwersytecie przerwane udziałem w powstaniu listopadowym. Był adiutantem gen. J.N. Umińskiego. Służył w pułku kaliskim. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari . Studia kontynuował już na emigracji w Heidelbergu i Genewie. W Paryżu utrzymywał kontakty z Mickiewiczem , Słowackim, Zaleskim a pokrewieństwo z pochodzącymi z południowej Wielkopolski Rembowskimi zbliżyło go do towianizmu. Po uzyskaniu amnestii powrócił do Wielkiego Księstwa. Osiadł w rodzinnym Gutowie, a gdy kłopoty materialne zmusiły go do sprzedania majątku przeniósł się do Turska. Brał udział w powstaniu 1848r., pełnił funkcję naczelnika wschodnich powiatów Księstwa. Więziony w poznaniu - po uwolnieniu zamieszkał tu i włączył się w nurt działalności kulturalnej. Stał się jednym z głównych organizatorów wydziału dramatycznego "Harmonii" mianowany członkiem zarządu i zastępcą dyrektora teatru. Szczególnie ofiarny w ostatnim okresie istnienia tej instytucji. Powróciwszy w rodzinne strony dalej brał udział w pracy kulturalnej, m.in. organizował koncerty. Pisywał wiersze, jednak niezbyt wysokich lotów. Zdobył sporą popularność publikując w "Przyjacielu Ludu" , "Tygodniku Literackim" i "Pokłosiu". Jego utwory znajdują się także w "Nauce poezji" H. Cegielskiego. Bardziej przychylnie przyjęto twórczość dramatyczną: komedio - operę "Pozory często mylą", "Prima Aprilis", "Sieroty", "Co to dziś za dzień mamy". Jest autorem pięcioaktowego dramatu "Banici". Żonaty był wpierw z F. Rembowską a po jej śmierci z G. Łubieńską.
Zmarł 2 maja 1884r. w Genui.
(Magdalena Piotrowska, Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)

 

Zboralski Ludwik

(1825-1884), kupiec działacz społeczny

Ur. 17 sierpnia 1825r. w Wólce k. Trzemeszna. Wcześnie osierocony wychowywany był przez starszą siostrę Michalinę. Uczęszczał do gimnazjum w Trzemesznie. W 1848r. wstąpił w szeregi powstańcze, brał m.in. udział w bitwie pod Miłosławiem i tam został ranny. Po powstaniu osiadł w Kucharach, gdzie był nauczycielem domowym w rodzinie Czapskich. W 1853r. założył w Pleszewie (wspólnie z kupcem L. Putiatyckim) "handel win i towarów kolonialnych". W czasie powstania styczniowego czynnie wspierał ruch powstańczy. Za tę działalność został uwięziony w Moabicie. Po zwolnieniu z więzienia założył sklep żelaza i artykułów budowlanych. Obok prowadzonej z dużymi sukcesami działalności kupieckiej (jego uczniem był m.in. S.Bendlewicz) prowadził szeroko zakrojoną działalność społeczną. Był współzałożycielem "Prywatnej Kasy Oszczędności i Pożyczek Wekslowych" (1862), w której pełnił zastępcy skarbnika a w latach 1865 - 67 skarbnika. W 1871r. instytucję tą przekształcono w bank o nazwie "Kasa Pożyczkowa i Oszczędnościowa". Zboralski został zastępcą sekretarza, w latach 1877 - 84 pełnił funkcję wiceprezesa zarządu. Takąż funkcję powierzono mu w powstałym w listopadzie 1869r. w Pleszewie Towarzystwie Przemysłowców. Był też aktywnym członkiem Towarzystwa Czytelni Ludowych. Ze związku małżeńskiego ze Stefanią Koszczyńską miał dwoje dzieci: Ludomirę (została żoną W.Likowskiego) i Władysława.
Zmarł 1 czerwca 1884r. Spoczął na pleszewskim cmentarzu przy ul. Kaliskiej.
(A.Gulczyński - Słownik Biograficzny Wielkopolski Południowo - Wschodniej Ziemi Kaliskiej, KTPN 1998)